Zakład Lecznictwa Odwykowego w Czarnym Borze

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki

Historia

Email Drukuj PDF

Historia i teraźniejszość Pałacu w Czarnym Borze

Położenie Czarnego Boru

Wieś znajduje się między grzbietem góry Boraczej (600 m n.p.m.), a pasmem Czarnego Lasu (góra Czuba 660 m n.p.m.), na mokradłach w dolinie rzeki Lesk. Z daleka widać ruiny zamku rycerskiego. Posiadał on kiedyś budynek mieszkalny i cylindryczną wieżą, a opasany był zewnętrznym murem i fosą. Samo położenie wieży jest nietypowe. Zazwyczaj wieże były budowane na wzgórzach i górach. Ta budowla jest inna i została postawiona na podmokłych łąkach. Jak powstała i kiedy ją wybudowano dokładnie nie wiadomo. Najstarszy zapisek historyczny mówi nam, że zamek ten istniał już w XII w. Wiemy, że w wieku XIV Książe Piastowski Bolko II stoczył o niego walkę z rozbójnikami, którzy ten zamek zamieszkiwali. W 1355r. Piastowski Książę Świdnicko - Jaworski w tym miejscu zbudował murowany zamek - warownię - Czarny Bór, który stał się jego własnością.
W kolejnych latach zamek należał do braci Hackenborn, potem do rodów Czastelovic, a w końcu do rodu Czteryców, którzy udostępnili ten zamek husytom. Podobne położenie oraz budowę oraz budowę miał drugi na terenie gminy Czarny Bór zamek w Grzędach. Oba te zamki zostały zniszczone w 1437 rok przez wojska śląskie zwalczające husytów. Tylko zamek w Czarnym Borze został ponownie odbudowany. W roku 1509 został jednak po raz kolejny niszczony. Od tej pory pozostaje w ruinie. Niszczony w kolejnych wiekach, legł i ostatecznie został spalony w 1755 r. Zachowały się jedynie fragmenty murów i wysoka wieża. Nieopodal ruin zamku Jerzy Czettritz wzniósł na przełomie XVI i XVII dwór renesansowy, który przebudowano w XVIII w. na barokowy pałac. Historia pałacu poniżej.

drzewo

 

Gmina Czarny Bór

Powierzchnia: 66 km2 . Liczba mieszkańców: 4.894. Gmina Czarny Bór należy do najmniejszych gmin województwa dolnośląskiego. Położona jest w południowo - zachodniej części powiatu wałbrzyskiego, pomiędzy Doliną Kotliny Krzeszowskiej, a górami: Kruczymi, Trójgarbem, Małym i Dużym Dzikowcem oraz Wielką Lesistą.
Z racji takiego położenia należy do gmin atrakcyjnych turystycznie. Aż 35% całej powierzchni gminy stanowią lasy iglaste. Przeważają grunty orne IV, V i VI klasy. Brak jest na terenie gminy większych zakładów pracy. Jedynym większym zakładem są Kopalnie Melafiru Spółka z o.o. w Czarnym Borze. Wydobywany kamień jest cennym surowcem do budowy dróg kolejowych i autostrad w kraju, jak też za granicą. Położenie gminy na starych ziemiach piastowskich w sąsiedztwie Krzeszowa sprawia, że należy ona do miejsc chętnie odwiedzanych przez turystów. Posiada liczne zabytki sakralne, jak kościoły, kapliczki przydrożne, krzyże maltańskie, a także zespoły pałacowe.

 

Historia pałacu w Czarnym Borze

Wieś Czarny Bór wzmiankowana jest w dokumentach już w 1391 roku pod nazwą Schwarzenwalde. Od 1479 do 1838 roku miejscowość ta pozostaje bez przerwy w posiadaniu rodziny Czettritz.
mapa
W latach 1838 - 1851 właścicielem Czarnego Boru był Otto von Zedlitz -Neukirch, a następnie posiadłość przeszła drogą dziedziczenia w ręce rodziny von Portatius. W 1893 roku Czarny Bór stał się siedzibą nowo utworzonej ordynacji (fideikomis).
sztych
Obecny pałac w Czarnym Borze został ukończony w 1784 roku. Wzniesiono go po pożarze w 1775 roku, w którym spłonął stary budynek pałacowy. Jest to budowla barokowa, murowana i tynkowana, dwukondygnacyjna, podpiwniczona, dwutraktowa z wewnętrznym otwartym traktem korytarzowym i centralnie usytuowaną, dwubiegową klatką schodową. Pałac kryty jest czterospadowym dachem ceramicznym, pierwotnie z oknami powiekowymi (wg Dunckera). Obecnie występujące lukarny mają charakter historyzujący i powstały podczas neobarokowej przebudowy pałacu w końcu XIX wieku. Przebudowa ta oprócz wnętrza i dachu prawdopodobnie zmieniła również częściowo wygląd tarasu elewacji tylnej. Trzynastoosiowa fasada z uszakowatymi, kamiennymi obramowaniami okien i ozdobnym ryzalietem środkowym, z portalem i z dekoracyjnymi szerokimi schodami, z wazonami i kamiennymi latarniami, zasadniczo nie uległa zmianie. Brak jedynie fryzu meandrowego znaczącego pas gzymsu kordonowego (wg Dunckera).
foto1

Pałac - dziś budynek szpitalny - wpisano do rejestru zabytków 23.04.1951 r. pod numerem 257.Oficyna pałacu - dziś budynek administracyjny - została zbudowana około XVIII wieku i przebudowana w XIX wieku. Obiekt założony jest w rzucie prostokąta, dwutraktowy, dwukondygnacyjny, pokryty dachem łamanym. Elewacje dekorowane pasami tynku i płycinami. Stanowi ważny element urbanistyczny zespołu pałacowo - parkowego. Budynek częściowo podpiwniczony z podłożem użytkowym. Stropy w piwnicy - sklepienie z cegły, powyżej drewniane oraz żelbetowe. Dach - konstrukcja drewniana, kryty dachówką ceramiczną - karpiówką. Podłogi drewniane z desek.
Oficyna została wpisana do rejestru zabytków jako dobro kultury w 25.05.1981 r. pod numerem 792/Wł.

foto1

Historia parku

Najstarszymi elementami roślinnymi występującymi w parku są dwie około 250-300 letnie lipy, z których jedna rośnie obok południowo -wschodniej elewacji pałacu, a druga przy bramie wjazdowej, usytuowane symetrycznie na osi narożników pałacu. Po wybudowaniu nowej rezydencji w 1784 roku urządzono ogród przypałacowy mający ścisłe powiązanie z architekturą, dzięki jej dekoracyjnym, szeroko rozłożonym schodom. Ten niewielki teren był odizolowany od otwierającego się przed pałacem dziedzińca folwarcznego przez niewysoką, regularną skarpą obsadzoną wtórnie szpalerem buków. Założenia te urozmaicają oraz organizują dodatkowo dwie symetryczne, ustawione ukośnie oficyny pałacowe o architekturze wskazującej na jej bardziej reprezentacyjne przeznaczenie. Pośrodku ogrodu, na cokole stał pomnik Fryderyka Wielkiego wzniesiony wkrótce po pobycie króla w Czarnym Borze, będącym jego kwaterą czasową podczas wojny siedmioletniej. Według Siebera był to jego pierwszy pomnik powstały na terenie monarchii pruskiej. Jest on przedstawiony na litografii Dunckera. Przed samym pałacem znajdował się także zachowany do chwili obecnej podjazd, jakkolwiek należy stwierdzić, że kilkakrotnie zmieniał on swój rysunek. Obie istniejące dzisiaj stare fontanny nie zostały zarejestrowane na litografii Dunckera. Jedna z fontann, kolumnowa, z wysokim kamiennym cembrowaniem, z zatartymi herbami posiadała przypuszczalnie w zwieńczeniu lwa trzymającego tarczę z datą 1655 r., który obecnie umieszczony jest na drugiej fontannie.

foto4

Druga fontanna przedstawiająca cztery postacie kobiece przywierające ściśle plecami do okrągłej kolumny i umieszczenie w płytkich arkadach z bliżej nieokreślonym ornamentem w międzyłuczykach (mocno zniszczony) również posiada wysokie, wyprofilowane, kamienne cembrowanie. Właśnie na szczycie tego słupa umieszczony jest lew trzymający tarczę.

foto5

Niestety fontanna ta jest w znacznym stopniu zamalowana farbą, a sam kamień mocno zwietrzały co utrudnia stwierdzenie z całą pewnością czy mamy tu do czynienia z rzeźbą manierystyczną z początków XVII wieku czy z silnie spatynowanym dziełem XIX-to wiecznym. Obie te fontanny ustawione są symetrycznie po przekątnej w stosunku do narożników pałacu. Z lat 80-tych XVIII wieku prawdopodobnie pochodzi także regularny nasyp ziemi w postaci dużego czworobocznego gazonu, na osi elewacji tylnej pałacu i odpowiadające mu od strony południowej i wschodniej oskarpowanie terenu wzdłuż ścieżki. Mógł to być także teren małego ogrodu ozdobnego. Kolejna faza w historii przekształceń parku dotyczy lat 30-tych XIX wieku, kiedy zapewne zaczęto tworzyć park utrzymany w modnym jeszcze wówczas duchu romantycznym - park typu swobodnego, ten sam, który z pewnymi zmianami jest czytelny do dziś. Dawny ogród barokowy przed pałacem, później przekształcony, ukazuje litografia Dunckera z 3 ćw. XIX wieku. Starannie wytyczone gazony z klombami drzewnymi (są to rosnące do dziś około 150 letnie lipy) lub krzewami głównie przy elewacji pałacu zdobione są położonymi luźno głazami. W leśnej części parku niewątpliwie przyłączonej w ostatniej ćwierci XIX wieku i obsadzonej modrzewiem zostały na początku XX wieku umieszczone grobowce rodzinne von Portatiusów, które się tam jeszcze znajdują. Pierwszy z nich - Marty von Portatius - pochodzi z 1904 roku, kolejne z 1908 i 1942.
Działka ta jest wpisana do rejestru zabytków (nr rej. 860/Wł z dnia 18 września 1981 roku) pod nazwą: "Park w Czarnym Borze"

foto6

Historia szpitala

Szpital Leczenia Odwykowego powstał w 1962 roku. Pierwszym założycielem i dyrektorem szpitala był lek. med. psychiatra Leopold Cyganik, który nadzorował przystosowanie budynków do funkcjonowania szpitalnego. Pierwsi pacjenci zostali przyjęci w 1962r. Od 1965 roku dyrektorem był lek. med. psychiatra Jan Juryga. Od 1973r. Dyrektorem był lek. med. psychiatra Ryszard Klusik. Od października 1999r. Dyrektorem szpitala jest mgr Jacek Kasprzak - psycholog kliniczny.
foto7

W 2000 roku Szpital Leczenia Odwykowego został przemianowany na Zakład Lecznictwa Odwykowego dla Osób Uzależnionych od Alkoholu w Czarnym Borze.
Położony jest na działce nr 177/3 o powierzchni 40878m2 zabudowany kompleksem obiektów, w skład których wchodzą:
Pałac - budynek główny na 60 miejsc o powierzchni 2344m2 i kubaturze 13759 m3
Oficyna -  terapia - 25 miejsc (administracja, hostel i ośrodek szkoleniowy) o powierzchni 1448m2 i kubaturze 8959 m3

Zakład Lecznictwa Odwykowego dla Osób Uzależnionych od Alkoholu w Czarnym Borze jest jednostką utworzoną przez Samorząd Województwa Dolnośląskiego i wpisany do rejestru zakładów opieki zdrowotnej Wojewody Dolnośląskiego pod numerem 02-00784  (dawne. DKR 0231)



 

Szybki kontakt

Zakład Lecznictwa Odwykowego dla Osób Uzaleznionych od Alkoholu
58-379 Czarny Bór,  
ul. Parkowa 8

Rejestracja telefoniczna
Pn-PT w godz. 800-1100

Pod numerem:  74 8450124


Kontakt z administracją

Sekretariat: 74 8450125

fax: 74 8450290

 


Akcja 3xTak

Uczestniczymy w akcji stałej superwizji i podnoszenia kwalifikacji Psychoterapeutów - Rady Superwizorów Psychoterapii Uzależnień